Nie. Świadectwo pracy nie przysługuje po zakończeniu umowy zlecenia. Ten dokument dotyczy wyłącznie stosunku pracy, czyli między innymi zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Przy zleceniu można poprosić o dobrowolne zaświadczenie o wykonywaniu zlecenia, ale zleceniodawca nie ma ustawowego obowiązku jego wystawienia.
Dlaczego przy umowie zlecenie nie wydaje się świadectwa pracy?
Świadectwo pracy wynika z art. 97 Kodeksu pracy. Pracodawca wydaje je po rozwiązaniu lub wygaśnięciu stosunku pracy, ponieważ dokumentuje ono między innymi okres zatrudnienia, stanowisko, wymiar czasu pracy oraz wykorzystane uprawnienia pracownicze.
Umowa zlecenie jest natomiast umową cywilnoprawną regulowaną przez Kodeks cywilny. Osoba wykonująca zlecenie ma status zleceniobiorcy, a nie pracownika w rozumieniu Kodeksu pracy. Przepisy cywilne nie nakładają na zleceniodawcę obowiązku wydania dokumentu odpowiadającego świadectwu pracy.
| Cecha | Umowa o pracę | Umowa zlecenie |
|---|---|---|
| Podstawa prawna | Kodeks pracy | Kodeks cywilny |
| Dokument po zakończeniu umowy | Świadectwo pracy | Zaświadczenie o wykonywaniu zlecenia, jeśli zleceniodawca zgodzi się je wydać |
| Obowiązek wydania dokumentu | Tak, na zasadach określonych w art. 97 Kodeksu pracy | Nie ma ustawowego obowiązku wydania zaświadczenia |
| Zakres informacji | Przebieg zatrudnienia i uprawnienia pracownicze | Okres zlecenia, wypłaty i informacje o składkach |
Różnica wynika więc nie z samej nazwy stanowiska ani z tego, że zleceniobiorca wykonywał zadania podobne do obowiązków pracownika. Znaczenie ma rodzaj stosunku prawnego. Umowa zlecenie co do zasady nie tworzy stosunku pracy i dlatego nie daje prawa do świadectwa pracy.
Jak potwierdzić wykonywanie umowy zlecenia?
Najlepiej wystąpić do zleceniodawcy z pisemną prośbą o wydanie zaświadczenia o wykonywaniu zlecenia. Nie ma urzędowego wzoru takiego dokumentu, dlatego jego treść może zostać dostosowana do celu, w jakim będzie używany. Warto poprosić, aby zaświadczenie obejmowało:
- Okres wykonywania zlecenia – datę rozpoczęcia i zakończenia współpracy, a przy kilku umowach także poszczególne okresy.
- Wynagrodzenie – najlepiej w rozbiciu na poszczególne miesiące, z podaniem kwot brutto.
- Składki na ubezpieczenia społeczne – informację, czy podlegałeś ubezpieczeniom i od jakiej podstawy je naliczano.
- Składkę na Fundusz Pracy – dane potrzebne do oceny, czy okres zlecenia może zostać uwzględniony przy ustalaniu prawa do zasiłku.
- Zaliczki na podatek dochodowy – jeżeli dokument ma również potwierdzać rozliczenia podatkowe.
Samo przedstawienie umowy może nie wystarczyć. Z umowy nie zawsze wynika, ile faktycznie wypłacono w każdym miesiącu, jaka była podstawa wymiaru składek i czy składka na Fundusz Pracy była należna. W razie braku zaświadczenia zachowaj także rachunki do umowy, potwierdzenia przelewów, informacje z ZUS, PIT-11 oraz korespondencję ze zleceniodawcą.
Dlaczego dokumenty są ważne w urzędzie pracy?
Zaświadczenie może być potrzebne przy rejestracji w powiatowym urzędzie pracy, szczególnie gdy ubiegasz się o zasiłek dla bezrobotnych. Urząd ocenia wtedy nie tylko sam fakt wykonywania zlecenia, lecz także okresy ubezpieczenia, wysokość podstawy składek oraz obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy.
Okres wykonywania umowy cywilnoprawnej może zostać uwzględniony przy ustalaniu prawa do zasiłku, jeśli spełnia warunki przewidziane w ustawie o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Znaczenie ma między innymi odpowiednia podstawa wymiaru składek oraz wymagany okres, zwykle oceniany w ramach 365 dni przypadających w ciągu 18 miesięcy przed rejestracją.
Dlatego warto poprosić o dokument z danymi przedstawionymi miesiąc po miesiącu. Jeżeli zleceniodawca odmówi, złóż w urzędzie wszystkie posiadane dowody i zapytaj, jakie dokumenty należy uzupełnić. Brak zaświadczenia nie zmienia zasad dotyczących świadectwa pracy, ale może utrudnić wykazanie okresu zlecenia i spełnienia warunków do świadczenia.
Kiedy świadectwo pracy może jednak zostać wydane?
Wyjątek dotyczy sytuacji, w której sąd ustali, że umowa nazwana zleceniem była w rzeczywistości umową o pracę. Może to nastąpić, gdy praca była wykonywana osobiście, odpłatnie, pod kierownictwem drugiej strony oraz w miejscu i czasie przez nią wyznaczonym.
Sama nazwa umowy nie przesądza o jej charakterze. Jeżeli sąd prawomocnie potwierdzi istnienie stosunku pracy, pracodawca będzie zobowiązany do wydania świadectwa pracy za ustalony okres. Bez takiego ustalenia zleceniobiorca nie może żądać świadectwa pracy na podstawie samego faktu wykonywania zlecenia.
Po zwykłym zakończeniu umowy zlecenia poproś więc o zaświadczenie, nie o świadectwo pracy. Zleceniodawca może je wystawić dobrowolnie, a szczegółowe dane o wynagrodzeniu i składkach ułatwią potwierdzenie okresu zlecenia w urzędzie pracy.
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W przypadku sporu dotyczącego charakteru umowy lub prawa do świadczenia warto skonsultować dokumenty z prawnikiem albo właściwym urzędem.
