W 2026 roku składka zdrowotna na ryczałcie wynosi 9% podstawy wymiaru. Podstawa zależy od rocznego przychodu pomniejszonego o określone składki społeczne oraz od przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale 2025 roku, które wyniosło 9228,64 zł. Rok składkowy ryczałtowca pokrywa się z rokiem kalendarzowym.
Składka zdrowotna na ryczałcie – stawki w 2026 roku
Przy ustalaniu progu bierze się pod uwagę przychód narastająco, pomniejszony o zapłacone składki emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, jeśli nie zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodów ani odliczone od dochodu. Dane bazowe publikuje GUS.
| Roczny przychód | Podstawa wymiaru | Składka miesięczna |
|---|---|---|
| Do 60 000 zł | 60% przeciętnego wynagrodzenia, czyli 5537,18 zł | 498,35 zł |
| Powyżej 60 000 zł do 300 000 zł | 100% przeciętnego wynagrodzenia, czyli 9228,64 zł | 830,58 zł |
| Powyżej 300 000 zł | 180% przeciętnego wynagrodzenia, czyli 16 611,55 zł | 1495,04 zł |
Kwoty wynikają z pomnożenia podstawy przez 9%. Przykładowo, dla drugiego progu obliczenie wygląda tak: 9228,64 zł × 9% = 830,58 zł.
Jak obliczyć składkę krok po kroku?
Przy rozliczaniu na podstawie bieżących przychodów wykonaj następujące czynności:
- Ustal przychód od początku roku i pomniejsz go o podlegające odliczeniu składki społeczne.
- Sprawdź, czy przychód mieści się w pierwszym, drugim czy trzecim progu.
- Przyporządkuj właściwą podstawę: 60%, 100% albo 180% kwoty 9228,64 zł.
- Pomnóż ustaloną podstawę przez 9% i wykaż składkę w ZUS DRA.
Jeżeli w trakcie roku przekroczysz próg, wyższą składkę stosujesz od miesiąca, w którym nastąpiło przekroczenie. Po zakończeniu roku roczna składka jest jednak ustalana według progu wynikającego z całorocznego przychodu. Może to oznaczać dopłatę za wcześniejsze miesiące.
Metoda uproszczona czy bieżąca?
Ryczałtowiec może rozliczać składkę na podstawie przychodów z poprzedniego roku albo monitorować przychód osiągany w roku bieżącym. Metoda uproszczona daje stałą kwotę przez cały rok, natomiast metoda bieżąca pozwala szybciej dopasować wpłaty do aktualnego poziomu przychodów.
Z uproszczenia można skorzystać, jeśli działalność była prowadzona przez cały poprzedni rok kalendarzowy. Nie można zastosować tej metody, gdy działalność rozpoczęła się w trakcie poprzedniego roku albo była w nim zawieszona choćby przez miesiąc. W poprzednim roku można było korzystać z ryczałtu, skali podatkowej, podatku liniowego lub podatku od kwalifikowanych praw własności intelektualnej.
Podstawę dla metody uproszczonej ustala się na podstawie przychodu z poprzedniego roku, pomniejszonego o odpowiednie składki społeczne. Tak wyznaczona stawka obowiązuje przez cały rok. Jeśli rzeczywisty przychód okaże się wyższy, różnica zostanie rozliczona po zakończeniu roku.
| Cecha | Metoda uproszczona | Metoda bieżąca |
|---|---|---|
| Sposób ustalenia | Przychód z poprzedniego roku | Przychód narastająco w bieżącym roku |
| Wysokość miesięcznej składki | Stała przez cały rok | Może wzrosnąć po przekroczeniu progu |
| Zaleta | Łatwiejsze planowanie wydatków | Wpłaty są bliższe bieżącej sytuacji firmy |
| Ryzyko | Możliwa dopłata po rozliczeniu rocznym | Możliwe wyrównanie za wcześniejsze miesiące |
Deklarację ZUS DRA i składkę należy przekazać do 20. dnia każdego miesiąca. Przy wyborze metody bieżącej trzeba prowadzić systematyczną ewidencję przychodu, aby właściwie zareagować na przekroczenie limitu.
Jak odliczyć 50% składki zdrowotnej?
Ryczałtowiec może odliczyć 50% zapłaconych składek zdrowotnych od przychodu opodatkowanego ryczałtem. Nie jest to odliczenie od podatku. W praktyce zmniejsza się przychód, od którego obliczany jest ryczałt.
Przy rozliczeniu należy:
- uwzględnić wyłącznie składki faktycznie zapłacone,
- odliczyć najwyżej 50% ich wartości,
- pomniejszyć przychód podlegający opodatkowaniu, a nie sam podatek,
- zachować potwierdzenia przelewów lub inne dokumenty potwierdzające zapłatę.
Rozliczenie roczne – dopłata albo zwrot
Roczne rozliczenie składki zdrowotnej składa się wraz z dokumentem za kwiecień, do 20 maja. ZUS porównuje roczną składkę wynikającą z rzeczywistego przychodu z sumą składek wykazanych za poszczególne miesiące.
Jeżeli miesięczne wpłaty były niższe, przedsiębiorca dopłaca różnicę razem ze składką za kwiecień. Gdy powstała nadpłata, można złożyć elektroniczny wniosek o jej zwrot. Sam zwrot nie następuje automatycznie.
Najważniejsze dla prawidłowego wyliczenia są trzy elementy: przychód pomniejszony o kwalifikowane składki społeczne, właściwy próg oraz metoda rozliczania wybrana na dany rok.
