Przy umowie zlecenia sam wiek poniżej 26 lat nie wystarcza do zwolnienia ze składek ZUS. Osoba, która jest uczniem lub studentem i nie ukończyła 26 lat, co do zasady nie podlega składkom ZUS z tej umowy. Osoba nieucząca się korzysta natomiast tylko z ulgi podatkowej PIT 0, a składki ZUS są zwykle obowiązkowe.
Umowa zlecenie do 26. roku życia – jakie składki?
Najważniejsze jest rozdzielenie dwóch preferencji. Ulga dla młodych dotyczy podatku PIT i może przysługiwać każdej osobie przed ukończeniem 26. roku życia. Zwolnienie ze składek ZUS zależy natomiast od statusu ucznia lub studenta, a nie wyłącznie od wieku.
| Status | Składki ZUS | Podatek PIT |
|---|---|---|
| Uczeń lub student do 26 lat | Brak składek społecznych i zdrowotnej z umowy zlecenia, jeżeli nie jest to zlecenie dla własnego pracodawcy | Brak PIT w ramach ulgi dla młodych do limitu 85 528 zł rocznie |
| Osoba nieucząca się do 26 lat | Zwykle obowiązkowe składki społeczne i zdrowotna, chorobowe dobrowolne | Brak PIT w ramach ulgi dla młodych do limitu 85 528 zł rocznie |
| Student po ukończeniu 26 lat | Składki na zasadach ogólnych | Opodatkowanie na zasadach ogólnych |
Kiedy student nie płaci składek ZUS?
Zwolnienie obejmuje uczniów i studentów, którzy nie ukończyli 26 lat i wykonują umowę zlecenia dla podmiotu innego niż własny pracodawca. Nie są wtedy naliczane składki emerytalna, rentowa, wypadkowa ani zdrowotna. Ubezpieczenie chorobowe również nie występuje, ponieważ przy umowie zlecenia jest dobrowolne, a w tej sytuacji zleceniobiorca nie podlega ubezpieczeniom społecznym z tego tytułu.
Za studenta uznaje się osobę kształcącą się na studiach pierwszego stopnia, drugiego stopnia albo jednolitych studiach magisterskich. Sam udział w dowolnej formie nauki nie wystarcza. Uczestnik studiów podyplomowych lub doktoranckich nie korzysta z omawianego zwolnienia na zasadach przewidzianych dla studenta.
Zleceniodawca powinien otrzymać dokument potwierdzający aktualny status. Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest zaświadczenie z dziekanatu. Sama legitymacja studencka może nie wystarczyć podczas kontroli ZUS, zwłaszcza gdy nie wynika z niej okres, w którym dana osoba faktycznie ma status studenta.
Status może ustać w kilku sytuacjach:
- po złożeniu egzaminu dyplomowego, czyli zwykle w dniu obrony pracy
- po zaliczeniu ostatniej praktyki wymaganej programem studiów, jeżeli dotyczy to danego kierunku
- po skreśleniu z listy studentów
- po ukończeniu 26. roku życia
Obrona licencjatu kończy status studenta także wtedy, gdy osoba planuje od października rozpocząć studia magisterskie. W okresie między obroną a uzyskaniem nowego statusu zleceniodawca powinien rozliczać składki zgodnie z zasadami dotyczącymi osoby nieposiadającej statusu studenta. W razie utraty statusu w trakcie miesiąca sposób rozliczenia wynagrodzenia i składek wymaga ustalenia zgodnie z aktualnymi zasadami ZUS.
Co z osobą do 26 lat, która nie studiuje?
Osoba nieucząca się przed ukończeniem 26. roku życia nie korzysta ze zwolnienia ZUS dla studentów. Umowa zlecenia jest dla niej co do zasady tytułem do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego. Dotyczy to przede wszystkim składki emerytalnej, rentowej, wypadkowej oraz zdrowotnej. Ubezpieczenie chorobowe pozostaje dobrowolne i wymaga zgłoszenia na wniosek zleceniobiorcy.
Jednocześnie taka osoba może skorzystać z ulgi dla młodych, czyli PIT 0. Obejmuje ona między innymi przychody z umowy o pracę i umowy zlecenia. Zwolnienie działa do limitu 85 528 zł przychodów rocznie. Po przekroczeniu limitu nadwyżka jest rozliczana według zasad ogólnych.
Brak zaliczki na podatek nie oznacza więc braku potrąceń z wynagrodzenia. Przy umowie zlecenia z osobą niebędącą uczniem ani studentem wynagrodzenie może być pomniejszone o składki ZUS, mimo że podatek PIT wynosi zero.
Ulga dla młodych obejmuje przychody, a nie wszystkie możliwe źródła dochodu. Przed rozliczeniem należy sprawdzić, czy konkretny rodzaj przychodu mieści się w ustawowym katalogu oraz czy nie został już wykorzystany limit roczny.
Wyjątki i zbieg tytułów ubezpieczeń
W niektórych sytuacjach sam status studenta nie wystarcza do zastosowania zwolnienia. Najczęstsze przypadki to:
- Umowa o pracę i zlecenie u tego samego pracodawcy – wynagrodzenie z obu umów jest traktowane w zakresie ubezpieczeń łącznie, dlatego składki ZUS i zdrowotna są obowiązkowe.
- Zlecenie wykonywane na rzecz własnego pracodawcy – nawet jeżeli umowę zlecenia podpisał inny podmiot, może powstać obowiązek oskładkowania, gdy praca faktycznie jest wykonywana na rzecz pracodawcy z etatu.
- Umowa o pracę u innego pracodawcy – zlecenie zawarte z odrębnym podmiotem może nadal korzystać ze zwolnienia studenckiego, jeżeli osoba nie ukończyła 26 lat i zachowuje status studenta.
- Ukończenie 26 lat albo utrata statusu studenta w trakcie umowy – od tego momentu trzeba ustalić obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń i prawidłowo rozliczyć wynagrodzenie.
Brak składek przy zleceniu studenta oznacza także brak ochrony wynikającej z tych ubezpieczeń z tej konkretnej umowy. Nie powstają z niej składki emerytalne ani prawo do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. Prawo do opieki zdrowotnej może wynikać z innego tytułu, na przykład zgłoszenia przez rodzica albo uczelnię.
Przed rozpoczęciem współpracy zleceniodawca powinien sprawdzić wiek, status ucznia lub studenta oraz inne tytuły do ubezpieczeń. Przy bardziej złożonym zbiegu, zwłaszcza przy równoczesnym etacie i kilku umowach, właściwe rozliczenie warto potwierdzić w ZUS lub u specjalisty do spraw kadr.
Najkrótsza zasada
Wiek do 26 lat daje ulgę PIT, ale nie zwalnia automatycznie z ZUS. Brak składek z umowy zlecenia dotyczy przede wszystkim uczniów i studentów, którzy nie ukończyli 26 lat i nie wykonują zlecenia dla własnego pracodawcy. Osoba nieucząca się może mieć zerowy PIT do limitu 85 528 zł, ale zwykle nadal podlega składkom społecznym i zdrowotnej.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej, podatkowej ani ubezpieczeniowej. W przypadku zbiegu kilku tytułów do ubezpieczeń lub zmiany statusu studenta sposób rozliczenia warto potwierdzić w ZUS albo u specjalisty.
