Aneks do umowy o pracę, nazywany też porozumieniem zmieniającym, pozwala zmienić warunki zatrudnienia bez rozwiązywania dotychczasowej umowy. Wymaga dobrowolnej zgody pracodawcy i pracownika oraz formy pisemnej. Pracownik może odmówić podpisania dokumentu, a wtedy uzgodnione zmiany nie wchodzą w życie.
Kiedy stosuje się aneks do umowy o pracę?
Aneks sporządza się wtedy, gdy strony chcą zmienić jeden lub kilka warunków istniejącej umowy o pracę. Nie trzeba zawierać nowej umowy, ponieważ pozostałe postanowienia dotychczasowego dokumentu nadal obowiązują.
Zmiana może dotyczyć zarówno warunków korzystniejszych dla pracownika, jak i mniej korzystnych, o ile pracownik wyrazi na nią zgodę i nowe ustalenia nie naruszają przepisów prawa pracy. W praktyce aneks obejmuje najczęściej:
- zmianę wysokości wynagrodzenia,
- zmianę stanowiska lub zakresu obowiązków,
- zmianę wymiaru czasu pracy,
- zmianę miejsca wykonywania pracy.
Strony mogą ustalić, że zmiana zacznie obowiązywać w dniu podpisania aneksu albo w późniejszym terminie. Możliwe jest też czasowe zmodyfikowanie warunków, ale wtedy dokument powinien wskazywać zarówno początek, jak i koniec obowiązywania zmiany.
Aneks a wypowiedzenie zmieniające
Aneks jest porozumieniem stron. Nie można go traktować jako jednostronnej decyzji pracodawcy. Jeżeli pracownik nie zgadza się na proponowane warunki, pracodawca może rozważyć zastosowanie wypowiedzenia zmieniającego, o ile w danej sytuacji jest ono prawnie dopuszczalne.
| Cecha | Aneks, czyli porozumienie zmieniające | Wypowiedzenie zmieniające |
|---|---|---|
| Zgoda pracownika | Jest konieczna przed wprowadzeniem uzgodnionych zmian. | Nie jest potrzebna do złożenia wypowiedzenia, ale pracownik może odmówić przyjęcia nowych warunków. |
| Tryb wprowadzenia | Strony wspólnie ustalają treść i termin wejścia zmian w życie. | Pracodawca składa oświadczenie z zachowaniem procedury i okresu wypowiedzenia. |
| Skutek braku zgody | Dotychczasowe warunki pozostają bez zmian. | Odmowa przyjęcia nowych warunków może doprowadzić do rozwiązania umowy z upływem okresu wypowiedzenia. |
| Moment zmiany | Może przypadać na dowolny uzgodniony termin. | Zmiana co do zasady wiąże się z upływem okresu wypowiedzenia. |
Wypowiedzenie zmieniające nie zastępuje aneksu w każdej sytuacji. Oba rozwiązania różnią się trybem i skutkami prawnymi, dlatego przy spornej lub złożonej zmianie warunków zatrudnienia warto skonsultować dokument ze specjalistą prawa pracy.
Jak sporządzić aneks do umowy o pracę?
Dokument powinien jednoznacznie wskazywać, jakiej umowy dotyczy i jakie postanowienia ulegają zmianie. Najbezpieczniej przygotować go w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, po jednym dla każdej strony. Procedura może wyglądać następująco:
- Wskaż umowę, której dotyczy aneks, podając jej datę, miejsce zawarcia oraz numer, jeśli został nadany.
- Określ strony porozumienia, czyli pracodawcę i pracownika, wraz z danymi pozwalającymi na ich jednoznaczną identyfikację.
- Opisz każdą zmianę w sposób precyzyjny, wskazując dotychczasowe brzmienie postanowienia i nowe ustalenie albo dokładnie oznaczając zmieniany paragraf.
- Podaj datę wejścia zmian w życie, a przy zmianie czasowej także datę zakończenia jej obowiązywania.
- Dodaj zapis, że pozostałe postanowienia umowy o pracę pozostają bez zmian.
- Uzyskaj podpisy obu stron i przekaż każdej z nich podpisany egzemplarz.
Formalne elementy aneksu powinny obejmować:
- datę i miejsce zawarcia aneksu,
- oznaczenie dokumentu, na przykład „Aneks do umowy o pracę” lub „Porozumienie zmieniające”,
- dane pracodawcy i pracownika,
- wskazanie umowy podstawowej, której treść jest zmieniana,
- dokładny opis nowych warunków i datę ich obowiązywania,
- podpisy pracodawcy i pracownika.
Zgodnie z art. 29 Kodeksu pracy umowa o pracę powinna być zawarta na piśmie. Zmiana jej warunków w drodze porozumienia również powinna zostać utrwalona w tej formie. Aneks należy przechowywać razem z umową, ponieważ staje się jej integralną częścią.
Czego nie wolno robić aneksem?
Swoboda stron przy zmianie umowy jest ograniczona przez Kodeks pracy i inne przepisy. Aneks nie może służyć do obejścia regulacji dotyczących zatrudnienia. W szczególności:
- nie należy przedłużać nim umowy o pracę na czas określony, ponieważ takie działanie może zostać potraktowane jako zawarcie kolejnej umowy, a w określonych okolicznościach prowadzić do uznania zatrudnienia za bezterminowe,
- nie wolno wprowadzać warunków mniej korzystnych niż standardy wynikające z przepisów prawa pracy,
- nie można zastępować zgodnego porozumienia stron jednostronnym poleceniem pracodawcy,
- nie należy pomijać wymaganej formy pisemnej ani podpisu jednej ze stron.
Jeżeli zmiana wynagrodzenia, czasu pracy lub innych warunków zatrudnienia narusza przepisy, podpisanie aneksu nie usuwa tego problemu. Przy umowie na czas określony albo przy złożonych zmianach płacowych warto wcześniej ocenić skutki dokumentu z osobą zajmującą się prawem pracy.
Prawo pracownika do odmowy podpisania aneksu
Pracownik nie ma obowiązku podpisania aneksu, nawet gdy proponowana zmiana jest dla niego korzystna. Zgoda nie może być domniemana. Jeżeli pracownik odmówi, dotychczasowe warunki zatrudnienia pozostają w mocy, chyba że pracodawca prawidłowo zastosuje inne przewidziane prawem rozwiązanie, w szczególności wypowiedzenie zmieniające.
Aneks działa dopiero po zgodnym podpisaniu go przez obie strony. Dlatego dokument powinien jasno opisywać zmianę, termin jej wejścia w życie i pozostałe warunki, które nadal obowiązują.
