Ojcu dziecka przysługuje wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego w ramach łącznej puli 41 tygodni przy jednym dziecku. Te 9 tygodni nie jest obowiązkowe, ale jeśli ojciec ich nie wykorzysta, nie może przejąć ich matka. Wniosek składa się pracodawcy w postaci papierowej albo elektronicznej co najmniej 21 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu. Prawidłowy i terminowy wniosek jest dla pracodawcy wiążący.
Ile urlopu rodzicielskiego przysługuje ojcu?
Urlop rodzicielski przysługuje łącznie obojgu rodzicom. Przy jednym dziecku jest to 41 tygodni, a przy porodzie mnogim 43 tygodnie. Każdy z rodziców ma jednak własne, nieprzenoszalne 9 tygodni. Pozostałą częścią wspólnej puli rodzice mogą podzielić się według swoich potrzeb, z uwzględnieniem ustawowych limitów.
| Sytuacja | Łączny wymiar urlopu | Maksymalny wymiar dla jednego rodzica |
|---|---|---|
| Jedno dziecko przy jednym porodzie | 41 tygodni | 32 tygodnie |
| Poród mnogi | 43 tygodnie | 34 tygodnie |
| Jedno dziecko z zaświadczeniem „Za życiem” | 65 tygodni | 56 tygodni |
| Poród mnogi i zaświadczenie „Za życiem” | 67 tygodni | 58 tygodni |
Podwyższony wymiar dotyczy dziecka posiadającego zaświadczenie wskazane w art. 4 ust. 3 ustawy „Za życiem”. Podane wartości są wspólną pulą rodziców, a nie wymiarem przysługującym każdemu z nich osobno.
Urlop można wykorzystać jednorazowo albo w maksymalnie pięciu częściach. Ostatnia część musi zakończyć się do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. Urlop nie musi zaczynać się bezpośrednio po urlopie macierzyńskim. Jeżeli ojciec nie wykorzysta swoich 9 tygodni w tym terminie, ta część przepada.
Jak złożyć wniosek o urlop rodzicielski?
Wniosek powinien wskazywać konkretny okres urlopu oraz informacje pozwalające ustalić, jak z uprawnienia korzystał lub zamierza korzystać drugi rodzic. Procedura wygląda następująco:
- Ustal wymiar urlopu – sprawdź, jaka część wspólnej puli została już wykorzystana przez drugiego rodzica i ile tygodni pozostało do wykorzystania.
- Przygotuj wniosek – wpisz swoje dane, dane dziecka, okres planowanego urlopu, liczbę wykorzystanych wcześniej części oraz informacje o urlopie lub zasiłku pobieranym przez drugiego rodzica.
- Zachowaj termin – złóż dokument co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem urlopu. Możesz zrobić to wcześniej.
- Wybierz formę – wniosek przekaż w postaci papierowej albo elektronicznej, zgodnie z przyjętym u pracodawcy sposobem obiegu dokumentów.
- Dołącz dokumenty – zwykle potrzebny jest odpis lub kopia aktu urodzenia dziecka oraz oświadczenie dotyczące korzystania z urlopu przez drugiego rodzica. Jeżeli dokumenty znajdują się już w aktach osobowych, pracodawca może nie wymagać ich ponownego składania.
Jeżeli ojciec ma prawo do urlopu, wniosek jest kompletny i został złożony z wymaganym wyprzedzeniem, pracodawca powinien go uwzględnić. Nie może odmówić tylko dlatego, że w firmie brakuje pracowników albo występują trudności organizacyjne. Warto zachować kopię dokumentu i potwierdzenie jego doręczenia.
Wniosek złożony później niż 21 dni przed planowanym terminem nie daje gwarancji rozpoczęcia urlopu w dacie wskazanej przez pracownika. Pracodawca może zgodzić się na wcześniejszy termin, ale nie musi tego zrobić.
Zasiłek i łączenie urlopu z pracą
Za czas urlopu rodzicielskiego ojcu przysługuje zasiłek macierzyński, a nie wynagrodzenie za pracę. Za nieprzenoszalne 9 tygodni zasiłek wynosi 70% podstawy wymiaru. Wniosek złożony przez matkę w ciągu 21 dni po porodzie, który pozwala na uśrednienie zasiłku do 81,5%, nie obejmuje nieprzenoszalnej części ojca.
Urlop rodzicielski można łączyć z pracą u pracodawcy udzielającego urlopu. Praca nie może przekraczać połowy pełnego wymiaru czasu pracy. Wniosek w tej sprawie składa się co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem pracy. Najważniejsze zasady są następujące:
- Pracownik pracuje najwyżej na 0,5 etatu.
- Urlop jest udzielany na pozostałą część etatu.
- Urlop wydłuża się proporcjonalnie do wymiaru i okresu wykonywania pracy.
- Pracodawca może odmówić połączenia urlopu z pracą, jeśli nie pozwala na to organizacja pracy lub rodzaj wykonywanych obowiązków.
- O przyczynie odmowy pracodawca powinien poinformować w postaci papierowej albo elektronicznej.
Przy łączeniu urlopu z pracą zasiłek jest odpowiednio zmniejszany, ponieważ pracownik otrzymuje także wynagrodzenie za przepracowaną część etatu. Zwykły wniosek o urlop rodzicielski i wniosek o łączenie urlopu z pracą to dwa odrębne dokumenty.
Urlop rodzicielski a urlop ojcowski
Te uprawnienia mają różny charakter i nie zastępują się wzajemnie:
- Urlop rodzicielski – ojciec ma własne 9 tygodni w ramach wspólnej puli rodziców, może wykorzystać je do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat, a zasiłek za tę część wynosi 70% podstawy.
- Urlop ojcowski – przysługuje wyłącznie ojcu, trwa 2 tygodnie, można go podzielić na dwie części i trzeba wykorzystać go do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia.
- Niezależność uprawnień – skorzystanie z urlopu ojcowskiego nie pomniejsza 9 tygodni urlopu rodzicielskiego, a wykorzystanie urlopu rodzicielskiego nie odbiera prawa do urlopu ojcowskiego.
- Termin wniosku – wniosek o urlop ojcowski składa się co najmniej 7 dni przed jego rozpoczęciem, czyli wcześniej niż wynika to z zasad dotyczących urlopu rodzicielskiego.
Najważniejsze dla ojca jest zaplanowanie 9 tygodni przed upływem ustawowego terminu i złożenie kompletnego wniosku co najmniej 21 dni wcześniej. Jeżeli dokument spełnia wymagania, pracodawca nie może uzależniać udzielenia urlopu rodzicielskiego od swojej uznaniowej zgody.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. W przypadku sporu z pracodawcą lub nietypowej sytuacji rodzinnej warto skonsultować dokumenty ze specjalistą prawa pracy.
