Prawo do zasiłku chorobowego zależy przede wszystkim od tego, czy podlegasz ubezpieczeniu chorobowemu i czy upłynął wymagany okres wyczekiwania. Przy ubezpieczeniu obowiązkowym jest to 30 dni, a przy dobrowolnym – 90 dni. Sprawdź też, czy nie występują okoliczności wyłączające wypłatę świadczenia.
Od czego zależy prawo do zasiłku chorobowego?
Zasiłek chorobowy jest świadczeniem z ubezpieczenia społecznego za czas niezdolności do pracy z powodu choroby. Samo zatrudnienie nie wystarcza jednak do jego otrzymania. Musisz mieć tytuł do ubezpieczenia chorobowego, a następnie spełnić wymagany okres wyczekiwania, czyli czas nieprzerwanego podlegania temu ubezpieczeniu.
Pracownik zatrudniony na umowie o pracę podlega ubezpieczeniu chorobowemu obowiązkowo. Przy umowie zlecenia albo prowadzeniu działalności gospodarczej ubezpieczenie chorobowe jest co do zasady dobrowolne i wymaga zgłoszenia oraz opłacania składek. Sama umowa zlecenia nie daje więc automatycznie prawa do zasiłku. Umowa o dzieło co do zasady nie stanowi tytułu do ubezpieczeń społecznych.
Ile trwa okres wyczekiwania?
Wymagany staż zależy od rodzaju ubezpieczenia. Podstawowe zasady przedstawia tabela:
| Rodzaj ubezpieczenia | Przykładowy tytuł | Okres wyczekiwania |
|---|---|---|
| Obowiązkowe | Umowa o pracę | 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia |
| Dobrowolne | Umowa zlecenia, działalność gospodarcza | 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia |
Do okresu wyczekiwania można doliczyć wcześniejsze okresy ubezpieczenia chorobowego, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni. Poprzedni okres zachowuje się także wtedy, gdy przerwa wynikała z urlopu wychowawczego, urlopu bezpłatnego albo czynnej służby wojskowej żołnierza niezawodowego.
Przykładowo, osoba objęta obowiązkowym ubezpieczeniem od 1 lipca nabywa prawo do świadczeń po upływie 30 dni, czyli od 31 lipca. W przypadku dobrowolnego ubezpieczenia, między innymi przy umowie zlecenia, prawo powstaje po upływie 90 dni.
Kiedy okres wyczekiwania nie obowiązuje?
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa przewiduje sytuacje, w których zasiłek przysługuje od pierwszego dnia ubezpieczenia. Dotyczy to między innymi:
- absolwentów szkoły lub uczelni, którzy zostali objęci ubezpieczeniem albo przystąpili do niego w ciągu 90 dni od ukończenia szkoły, uzyskania dyplomu lub zakończenia kształcenia w szkole doktorskiej
- osób, których niezdolność do pracy powstała wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy
- osób podlegających obowiązkowo ubezpieczeniu, które mają co najmniej 10-letni okres obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego
- posłów i senatorów, którzy przystąpili do ubezpieczenia w ciągu 90 dni od zakończenia kadencji
- funkcjonariuszy Służby Celnej, którzy na określonych zasadach stali się pracownikami jednostki organizacyjnej Krajowej Administracji Skarbowej
Jak sprawdzić ubezpieczenie w PUE ZUS?
Status ubezpieczenia możesz sprawdzić na swoim koncie w PUE ZUS. Instrukcja wygląda następująco:
- Zaloguj się do PUE ZUS, korzystając między innymi z Profilu Zaufanego albo bankowości elektronicznej.
- Przejdź do roli lub zakładki „Ubezpieczony”.
- Otwórz „Informacje o ubezpieczeniach” i sprawdź, czy widnieje ubezpieczenie chorobowe.
- Porównaj datę zgłoszenia do ubezpieczenia z datą rozpoczęcia niezdolności do pracy.
- Jeżeli jesteś zleceniobiorcą albo przedsiębiorcą, sprawdź także, czy złożyłeś wniosek o dobrowolne ubezpieczenie chorobowe i czy składki zostały rozliczone.
Jeżeli dane w PUE ZUS są niepełne albo nie zgadzają się z dokumentami, poproś pracodawcę lub zleceniodawcę o wyjaśnienie zgłoszenia. Przy wypłacie zasiłku dokumenty rozliczeniowe przekazuje płatnik zasiłku. W przypadku zleceniobiorcy, gdy zleceniodawca nie jest płatnikiem zasiłków, może być potrzebny formularz ZUS Z-3a.
Przedsiębiorcy powinni sprawdzić także zadłużenie z tytułu składek. ZUS wskazuje, że przy zaległości przekraczającej 1% minimalnego wynagrodzenia świadczenie nie przysługuje do czasu całkowitej spłaty zadłużenia, z uwzględnieniem ustawowych terminów.
Kiedy zasiłek nie przysługuje mimo ubezpieczenia?
Prawo do świadczenia może zostać wyłączone za cały okres zwolnienia albo za jego część. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy:
- wykonujesz pracę zarobkową w czasie zwolnienia lekarskiego
- wykorzystujesz zwolnienie niezgodnie z jego celem
- zaświadczenie lekarskie zostało sfałszowane
- niezdolność do pracy przypada na urlop bezpłatny lub wychowawczy
- za dany okres zachowujesz prawo do wynagrodzenia zamiast zasiłku
- niezdolność do pracy powstała wskutek umyślnego przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym wyrokiem
Praca zarobkowa obejmuje także dodatkowe zajęcie wykonywane na podstawie innej umowy. Osoba zatrudniona na etacie, która w czasie zwolnienia wykonuje zlecenie, może utracić prawo do zasiłku za cały okres objęty tym zwolnieniem.
Najprostsza weryfikacja składa się z trzech pytań:
- Czy jestem zgłoszony do ubezpieczenia chorobowego?
- Czy minęło 30 albo 90 dni wymaganego ubezpieczenia, z uwzględnieniem wcześniejszych okresów?
- Czy podczas zwolnienia nie występuje żadna okoliczność wyłączająca prawo do świadczenia?
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W sprawie konkretnego okresu ubezpieczenia lub odmowy wypłaty świadczenia należy skontaktować się z ZUS albo specjalistą z zakresu ubezpieczeń społecznych.
