Tak, urlop rodzicielski jest płatny. Za ten okres przysługuje zasiłek macierzyński wynoszący standardowo 70% podstawy wymiaru. Możliwe jest otrzymywanie 81,5% za okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego, jeśli wniosek zostanie złożony w ciągu 21 dni od porodu lub przyjęcia dziecka na wychowanie. Wyjątkiem jest 9-tygodniowa część urlopu zarezerwowana dla drugiego rodzica – za nią zawsze przysługuje 70% podstawy.
Jaka jest wysokość zasiłku za urlop rodzicielski?
Urlop rodzicielski jest uprawnieniem pracowniczym uregulowanym w Kodeksie pracy, natomiast wypłata za ten okres ma formę zasiłku macierzyńskiego. Wysokość świadczenia zależy przede wszystkim od tego, czy rodzic złożył tzw. długi wniosek w ustawowym terminie.
| Wariant | Wysokość zasiłku | Warunki |
|---|---|---|
| Standardowy | 70% podstawy wymiaru | Brak wniosku o wypłatę świadczenia w wariancie 81,5% w ciągu 21 dni. |
| Uśredniony | 81,5% podstawy wymiaru | Wniosek złożony w ciągu 21 dni od porodu albo przyjęcia dziecka na wychowanie, obejmujący urlop macierzyński i rodzicielski. |
| Nieprzenoszalna część urlopu | 70% podstawy wymiaru | Dotyczy 9 tygodni przysługujących wyłącznie drugiemu rodzicowi. |
Stawka 81,5% jest uśrednieniem świadczenia za urlop macierzyński i rodzicielski. Nie oznacza więc, że każda część urlopu rodzicielskiego będzie wypłacana w tej wysokości. 9 tygodni indywidualnego prawa drugiego rodzica pozostaje wyłączone z tego wariantu i jest płatne według stawki 70%.
Na czym polega 9 tygodni nieprzenoszalnego urlopu?
Łączny wymiar urlopu rodzicielskiego wynosi co do zasady 41 tygodni przy urodzeniu jednego dziecka albo 43 tygodnie przy porodzie mnogim. Z tej puli każdemu z rodziców przysługuje własne 9 tygodni. Tej części nie można przekazać drugiemu rodzicowi.
W praktyce jeden rodzic może wykorzystać maksymalnie 32 tygodnie z puli 41 tygodni albo 34 tygodnie z puli 43 tygodni. Jeżeli drugi rodzic nie skorzysta ze swoich 9 tygodni, ta część urlopu przepada. Za wykorzystany przez niego okres zasiłek wynosi 70% podstawy, nawet gdy wcześniej rodzina korzystała z wariantu 81,5%.
Jak złożyć wniosek o zasiłek w wysokości 81,5%?
Najważniejszy jest termin. Wniosek o wypłatę zasiłku w uśrednionej wysokości trzeba złożyć nie później niż w ciągu 21 dni od porodu. W przypadku adopcji termin liczy się od przyjęcia dziecka na wychowanie i spełnienia warunków związanych z postępowaniem adopcyjnym albo przyjęciem dziecka do rodziny zastępczej.
Aby ograniczyć ryzyko pomyłki, postępuj według następujących kroków:
- Złóż wniosek o wypłatę zasiłku za okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego w pełnym przysługującym wymiarze.
- Dopilnuj, aby dokument trafił do pracodawcy albo do ZUS w ciągu 21 dni od porodu lub przyjęcia dziecka na wychowanie.
- Jeżeli jesteś pracownikiem, wniosek o udzielenie urlopu rodzicielskiego składa się pracodawcy, zwykle co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem urlopu.
- Sprawdź, czy w dokumentach wskazano okresy korzystania z urlopu przez drugiego rodzica, ponieważ jego 9 tygodni nie może zostać objęte stawką 81,5%.
Wniosek dotyczący urlopu składa się pracodawcy w formie papierowej lub elektronicznej. Dokumenty związane z wypłatą zasiłku przekazuje się pracodawcy, jeżeli jest on płatnikiem świadczeń, albo bezpośrednio do ZUS. To, kto faktycznie wypłaca zasiłek, zależy między innymi od liczby osób zgłoszonych przez pracodawcę do ubezpieczenia chorobowego.
Wniosek powinien zawierać przede wszystkim:
- imię i nazwisko pracownika,
- wskazanie okresu urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego objętego wnioskiem,
- informację o dotychczas wykorzystanym urlopie lub pobranym zasiłku,
- oświadczenie dotyczące korzystania z urlopu przez drugiego rodzica,
- odpis aktu urodzenia dziecka albo dokument potwierdzający przyjęcie dziecka na wychowanie.
Spóźnienie z wnioskiem oznacza co do zasady utratę możliwości zastosowania uśrednionej stawki 81,5%. Wtedy za okres urlopu rodzicielskiego zasiłek jest wypłacany według podstawowej stawki 70%.
Co się dzieje, gdy rodzic nie wykorzysta całego urlopu?
Jeżeli rodzic otrzymywał zasiłek w wysokości 81,5%, a następnie nie wykorzystał urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze, może otrzymać jednorazowe wyrównanie zasiłku pobranego za okres urlopu macierzyńskiego do 100% podstawy wymiaru.
Wyrównanie nie jest automatyczną zmianą stawki za urlop rodzicielski. Dotyczy wcześniejszego zasiłku macierzyńskiego i jest możliwe pod warunkiem, że rodzic nie pobrał zasiłku za niewykorzystany okres urlopu rodzicielskiego. W praktyce należy złożyć wniosek o wyrównanie do płatnika zasiłku.
Wymiar urlopu i dodatkowe rozwiązania
Podstawowy wymiar urlopu rodzicielskiego wynosi:
- 41 tygodni przy urodzeniu jednego dziecka,
- 43 tygodnie przy urodzeniu dwojga lub większej liczby dzieci przy jednym porodzie,
- 65 albo 67 tygodni w przypadkach objętych ustawą „Za życiem”, zależnie od liczby dzieci.
Urlop można wykorzystać jednorazowo albo podzielić maksymalnie na 5 części. Rodzic może też łączyć urlop rodzicielski z pracą u tego samego pracodawcy w wymiarze nie większym niż połowa etatu. W takim przypadku urlop wydłuża się proporcjonalnie, a zasiłek za okres łączenia pracy z urlopem jest odpowiednio zmniejszany.
Najważniejsza zasada jest prosta: 70% to stawka podstawowa, a 81,5% wymaga złożenia wniosku w ciągu 21 dni. Niezależnie od wybranego wariantu 9 tygodni przeznaczone wyłącznie dla drugiego rodzica pozostaje płatne w wysokości 70%.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W przypadku nietypowej sytuacji, łączenia urlopu z pracą lub wątpliwości dotyczących dokumentów warto skontaktować się z pracodawcą, ZUS albo specjalistą z zakresu prawa pracy.
