Preferencyjne składki ZUS pozwalają opłacać niższe składki na ubezpieczenia społeczne przez 24 pełne miesiące kalendarzowe. Z ulgi mogą skorzystać przede wszystkim osoby rozpoczynające działalność po raz pierwszy albo po co najmniej 60 miesiącach od zakończenia lub zawieszenia poprzedniej działalności. Preferencja nie obejmuje składki zdrowotnej, którą trzeba opłacać w pełnej wysokości.
Kto może skorzystać z preferencyjnych składek ZUS?
Ulga dotyczy składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe. Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe również można opłacać od obniżonej podstawy. Najniższa podstawa wymiaru wynosi 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Aby skorzystać z preferencji, trzeba spełnić łącznie kilka warunków:
- Nie prowadzić działalności gospodarczej w dniu rozpoczęcia nowej działalności ani w ciągu poprzednich 60 miesięcy kalendarzowych.
- Nie wykonywać na rzecz byłego pracodawcy usług odpowiadających czynnościom wykonywanym wcześniej na etacie w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym.
- Nie korzystać wcześniej z preferencyjnej podstawy w ramach tej samej możliwości ustawowej.
- Nie należeć do grup wyłączonych z ulgi, takich jak niektórzy wspólnicy spółek osobowych, jednoosobowy wspólnik spółki z o.o., twórca lub artysta.
Okres 60 miesięcy liczy się od zakończenia albo zawieszenia poprzedniej działalności. Samo zawieszenie jest więc traktowane w tym zakresie jako moment, od którego rozpoczyna się wymagany okres przerwy. Jeżeli poprzednia firma została zawieszona lub zamknięta mniej niż pięć lat wcześniej, preferencyjne składki co do zasady nie przysługują.
Uwaga na byłego pracodawcę. Jeżeli po założeniu firmy wykonujesz dla byłego pracodawcy te same lub odpowiadające sobie czynności, które wykonywałeś na etacie w bieżącym albo poprzednim roku kalendarzowym, możesz utracić prawo do preferencji. W takiej sytuacji ZUS może żądać dopłaty składek do właściwej wysokości wraz z odsetkami. Przy wątpliwościach decydujący jest rzeczywisty zakres obowiązków, a nie sama nazwa stanowiska lub usługi.
Jakie składki obejmuje ulga?
Preferencyjna podstawa dotyczy wyłącznie ubezpieczeń społecznych. Składka zdrowotna jest rozliczana niezależnie, zgodnie z formą opodatkowania oraz zasadami obowiązującymi w danym roku. Nie można jej obniżyć tylko dlatego, że przedsiębiorca korzysta z preferencyjnego ZUS.
W 2025 roku minimalne wynagrodzenie wynosiło 4666 zł brutto, a 30% tej kwoty stanowiło 1399,80 zł. Przy tej podstawie składki społeczne, z przyjętą w materiale stawką wypadkową 1,67%, wynosiły:
| Rodzaj składki | Preferencyjny ZUS | Standardowy ZUS |
|---|---|---|
| Podstawa wymiaru | 30% minimalnego wynagrodzenia | Co najmniej 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia |
| Składki społeczne | Od obniżonej podstawy | Od znacznie wyższej podstawy |
| Składka zdrowotna | Pełna, liczona osobno | Pełna, liczona osobno |
| Fundusz Pracy | Zwykle brak obowiązku przy podstawie niższej od płacy minimalnej | Co do zasady obowiązkowy, jeśli nie zachodzi inne wyłączenie |
Dokładna kwota składek zmienia się wraz z minimalnym wynagrodzeniem i może zależeć między innymi od stawki wypadkowej oraz decyzji o opłacaniu dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Nie należy więc przenosić kwot z jednego roku na kolejny bez sprawdzenia komunikatu ZUS.
Niższa podstawa oznacza także niższą podstawę wyliczania części świadczeń. Może to przełożyć się na niższą emeryturę oraz niższe zasiłki, między innymi chorobowe i macierzyńskie. Z tego powodu ulga obniża bieżące koszty, ale nie jest rozwiązaniem pozbawionym długoterminowych konsekwencji.
Jak liczyć 24 miesiące preferencyjnego ZUS?
Preferencja trwa maksymalnie 24 pełne miesiące kalendarzowe. Jeżeli działalność rozpoczyna się pierwszego dnia miesiąca, ten miesiąc wlicza się do okresu ulgi. Gdy start następuje w trakcie miesiąca, okres preferencyjnych składek zaczyna się od pierwszego dnia kolejnego miesiąca.
Przykładowo, rozpoczęcie działalności 1 marca 2026 roku oznacza liczenie pierwszego miesiąca od marca. Jeśli firma ruszy 5 marca, pierwszy pełny miesiąc preferencji przypada na kwiecień.
Zawieszenie działalności nie zatrzymuje biegu 24 miesięcy. Miesiące zawieszenia wliczają się do okresu ulgi, dlatego przerwa w prowadzeniu firmy nie przesuwa daty przejścia na kolejne zasady. To jedna z najczęstszych przyczyn błędnego planowania kosztów.
Po zakończeniu preferencji przedsiębiorca musi przejść na standardowe składki społeczne albo sprawdzić, czy spełnia warunki Małego ZUS Plus. Ta ulga działa według innych zasad, między innymi zależy od wyników działalności z poprzedniego roku i ma własny limit czasu.
Jak zgłosić się do preferencyjnych składek?
Po rozpoczęciu działalności trzeba przekazać do ZUS właściwe zgłoszenie. W przypadku objęcia ubezpieczeniami społecznymi służy do tego formularz ZUS ZUA. Dokument powinien zawierać prawidłowy kod tytułu ubezpieczenia oraz informację, czy przedsiębiorca przystępuje do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.
Formalności, o których trzeba pamiętać, obejmują:
- Zgłoszenie do ubezpieczeń na formularzu ZUS ZUA.
- Wybór zakresu ubezpieczeń, w tym dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.
- Złożenie dokumentu w terminie właściwym dla zgłoszenia do ubezpieczeń, co do zasady w ciągu 7 dni.
- Ponowne zgłoszenie po zakończeniu preferencji, jeżeli przedsiębiorca przechodzi na standardowe składki albo Mały ZUS Plus.
Błędny kod lub spóźnione zgłoszenie może wymagać korekty dokumentów i rozliczeń. Przy nietypowej historii działalności albo współpracy z byłym pracodawcą warto przed wysłaniem dokumentów skonsultować zakres obowiązków z księgowym lub doradcą.
Jaka jest kolejność ulg dla przedsiębiorcy?
Najczęściej spotykana ścieżka wygląda następująco:
- Ulga na start – przez maksymalnie 6 miesięcy przedsiębiorca nie opłaca składek społecznych, ale płaci składkę zdrowotną.
- Preferencyjne składki ZUS – przez kolejne 24 pełne miesiące opłaca składki społeczne od podstawy wynoszącej co najmniej 30% minimalnego wynagrodzenia.
- Mały ZUS Plus albo standardowy ZUS – po zakończeniu preferencji przedsiębiorca sprawdza, czy spełnia warunki Małego ZUS Plus, a jeśli nie, przechodzi na standardowe składki.
Ulga na start jest dobrowolna. Można z niej zrezygnować i wcześniej zgłosić się do ubezpieczeń społecznych, aby budować staż ubezpieczeniowy i zachować możliwość korzystania ze świadczeń związanych z tymi ubezpieczeniami. Niezależnie od wybranej ścieżki składka zdrowotna pozostaje odrębnym, obowiązkowym kosztem.
Przepisy dotyczące wysokości składek i warunków ulg mogą się zmieniać. Przed zgłoszeniem sprawdź aktualne informacje w ZUS lub serwisie biznes.gov.pl, szczególnie gdy rozpoczynasz działalność po przerwie albo świadczysz usługi dla byłego pracodawcy.
