Zwolnienie lekarskie po ustaniu zatrudnienia – komu przysługuje?

Tak, zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia może przysługiwać, ale tylko po spełnieniu ustawowych warunków. Po zakończeniu umowy pracodawca nie wypłaca już wynagrodzenia chorobowego ani zasiłku. Świadczenie za okres po ustaniu ubezpieczenia wypłaca ZUS, zwykle nie dłużej niż przez 91 dni.

Kiedy przysługuje zasiłek po ustaniu zatrudnienia?

Znaczenie ma przede wszystkim data powstania niezdolności do pracy oraz jej ciągłość. Jeżeli choroba rozpoczęła się jeszcze w trakcie zatrudnienia i zwolnienie trwa bez przerwy po rozwiązaniu umowy, prawo do świadczenia za dalszy okres może zostać zachowane.

Jeżeli niezdolność do pracy rozpoczęła się już po ustaniu zatrudnienia, musi powstać nie później niż w ciągu 14 dni od ustania ubezpieczenia chorobowego i trwać nieprzerwanie co najmniej 30 dni. Przy chorobie zakaźnej oznaczonej kodem „E” termin na powstanie niezdolności wynosi do 3 miesięcy.

Wcześniej trzeba też podlegać ubezpieczeniu chorobowemu i mieć wymagany okres wyczekiwania. Przy ubezpieczeniu obowiązkowym wynosi on co do zasady 30 dni, a przy dobrowolnym – 90 dni. Od tej zasady istnieją ustawowe wyjątki.

Co dzieje się ze świadczeniem po rozwiązaniu umowy?

Jeżeli zwolnienie obejmuje zarówno okres zatrudnienia, jak i czas po jego zakończeniu, pracodawca rozlicza chorobę tylko do dnia ustania stosunku pracy. Za kolejne dni nie wypłaca już wynagrodzenia chorobowego. Dokumenty potrzebne do dalszej wypłaty przekazuje do ZUS.

Przykładowo, gdy umowa kończy się 30 czerwca, a e-ZLA obejmuje okres od 20 czerwca do 10 lipca, pracodawca rozlicza czas do 30 czerwca. Za okres od 1 lipca zasiłek może wypłacić ZUS, o ile zostały spełnione ustawowe warunki.

Jak złożyć dokumenty do ZUS?

e-ZLA jest przekazywane elektronicznie do systemu ZUS. Samo zwolnienie nie uruchamia jednak wypłaty automatycznie. Były pracownik musi złożyć wniosek o zasiłek i przekazać wymagane oświadczenia.

Po wystawieniu e-ZLA wykonaj następujące czynności:

1. Sprawdź e-ZLA – upewnij się, że zwolnienie zostało prawidłowo wystawione i trafiło do systemu ZUS.
2. Złóż wniosek o zasiłek – najczęściej na formularzu ZAS-53 albo w innej formie zawierającej wymagane dane.
3. Dołącz ZUS Z-10 – oświadczenie jest wymagane, gdy pierwsze zwolnienie obejmuje okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia.
4. Dopilnuj dokumentu od byłego pracodawcy – przy umowie o pracę jest to ZUS Z-3, potrzebny do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia.
5. Przekaż dokumenty do ZUS – możesz zrobić to elektronicznie przez eZUS, pocztą albo w placówce.

Przy innych tytułach ubezpieczenia stosuje się odpowiednie zaświadczenia, między innymi ZUS Z-3a. Sam formularz zależy od rodzaju wcześniejszego ubezpieczenia. ZUS może wezwać do uzupełnienia dokumentacji, jeżeli dane będą niepełne.

Jak długo można pobierać zasiłek po ustaniu zatrudnienia?

Za okres niezdolności do pracy przypadający po ustaniu ubezpieczenia zasiłek przysługuje co do zasady maksymalnie przez 91 dni. Kolejne zwolnienia nie przedłużają tego limitu, lecz potwierdzają dalszą niezdolność w ramach dostępnego okresu.

Limit 91 dni nie dotyczy następujących sytuacji:

• Ciąża – niezdolność przypadająca w okresie ciąży może podlegać dłuższemu okresowi zasiłkowemu.
• Gruźlica – w tym przypadku okres zasiłkowy może wynosić do 270 dni.
• Dawstwo komórek, tkanek lub narządów – wyjątek obejmuje niezbędne badania i zabieg pobrania materiału.
• Ustawowy okres zasiłkowy – w zależności od przyczyny niezdolności może wynosić 182 albo 270 dni, ale zasady trzeba odnieść do konkretnej sytuacji ubezpieczonego.

Kiedy ZUS może odmówić wypłaty?

Spełnienie wymogu dotyczącego terminu i 30 dni ciągłej choroby nie wystarcza, jeżeli występuje jedna z ustawowych przesłanek wyłączających prawo do świadczenia. ZUS może odmówić wypłaty między innymi wtedy, gdy:

• masz ustalone prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy albo niektórych świadczeń emerytalnych służb mundurowych,
• kontynuujesz lub podejmujesz działalność zarobkową stanowiącą tytuł do ubezpieczenia chorobowego albo dającą prawo do świadczeń za czas choroby,
• masz prawo do zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,
• nie nabyłeś prawa do zasiłku w czasie ubezpieczenia, ponieważ nie został spełniony okres wyczekiwania,
• ubezpieczenie ustało po wyczerpaniu pełnego okresu zasiłkowego,
• między okresami niezdolności do pracy wystąpiła przerwa, która powoduje niespełnienie warunku nieprzerwanej choroby.

Odmowa może nastąpić także po kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnienia. Praca zarobkowa w czasie L4 albo wykorzystywanie zwolnienia niezgodnie z jego celem może skutkować utratą prawa do świadczenia za dany okres, a czasem także obowiązkiem zwrotu wypłaconych kwot.

Na co uważać przy formalnościach?

ZUS nie wypłaca zasiłku z urzędu. Najczęstszy błąd polega na przekonaniu, że samo e-ZLA wystarczy. Trzeba złożyć wniosek, zwykle ZAS-53, oraz ZUS Z-10, jeżeli jest wymagany. Były pracodawca powinien przekazać ZUS Z-3, ale warto sprawdzić, czy dokument rzeczywiście został wysłany.

ZUS może wezwać na badanie przez lekarza orzecznika albo zażądać dokumentacji medycznej. Niestawienie się na badanie lub niedostarczenie wymaganych wyników może pozbawić prawa do zasiłku za dalszy okres. Kontrola dotyczy także sposobu wykorzystywania zwolnienia.

Po ustaniu zatrudnienia były pracodawca nie wypłaca już świadczenia. Jeżeli choroba rozpoczęła się w trakcie umowy, rozlicza tylko część przypadającą do dnia jej zakończenia. Za dalszy okres, po złożeniu wymaganych dokumentów, odpowiada ZUS.

Artykuł ma charakter informacyjny i przedstawia ogólne zasady wynikające z przepisów o ubezpieczeniu chorobowym. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy odmowie wypłaty lub sporze z ZUS, należy sprawdzić aktualny stan prawny i rozważyć konsultację ze specjalistą prawa pracy lub ubezpieczeń społecznych.