Czy zasiłek chorobowy jest opodatkowany?

Masz zwolnienie lekarskie i zastanawiasz się, czy zasiłek chorobowy podlega podatkowi PIT. Wielu podatników myli go z wynagrodzeniem chorobowym od pracodawcy. Z tego tekstu dowiesz się, jak jest opodatkowany zasiłek chorobowy i jak go poprawnie rozliczyć w zeznaniu rocznym.

Zasiłek chorobowy a wynagrodzenie chorobowe – czym się różnią?

Na początku trzeba rozdzielić dwa pojęcia, które w codziennych rozmowach często się miesza. Chodzi o wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy. Oba świadczenia są wypłacane za czas niezdolności do pracy, ale mają inny status podatkowy i inny tytuł prawny.

Zgodnie z Kodeksem pracy za pierwsze 33 dni choroby w roku (a u osób po 50. roku życia krócej) pieniądze wypłaca pracodawca w formie wynagrodzenia chorobowego. Po tym okresie w grę wchodzi zasiłek chorobowy z ubezpieczenia chorobowego, który finansuje fundusz chorobowy ZUS. Pracodawca często tylko technicznie go wypłaca, ale rozlicza się z ZUS, a nie z własnych środków.

Wynagrodzenie chorobowe

Wynagrodzenie chorobowe to klasyczny przychód ze stosunku pracy. Ustawa o PIT w art. 12 ust. 1 traktuje je tak samo jak pensję zasadniczą czy premię. W informacji PIT-11 kwota wynagrodzenia chorobowego trafia razem z innymi składnikami pensji i nie jest wyodrębniana w osobnym wierszu.

Od wynagrodzenia chorobowego pracodawca jako płatnik pobiera zaliczkę na PIT, stosując pracownicze koszty uzyskania przychodu oraz odliczając składki na ubezpieczenia społeczne. W rozliczeniu rocznym traktujesz więc to świadczenie jak zwykłą wypłatę z umowy o pracę.

Zasiłek chorobowy

Zasiłek chorobowy ma inne źródło. Nie jest przychodem ze stosunku pracy, lecz przychodem z innych źródeł w rozumieniu ustawy o PIT. Wypłaca go ZUS albo pracodawca jako płatnik zasiłku, ale zawsze pochodzi z ubezpieczenia chorobowego, a nie z budżetu firmy.

Tu pojawia się pierwsza istotna różnica podatkowa. Do zasiłku chorobowego nie stosuje się pracowniczych kosztów uzyskania przychodu. Płatnik odejmuje wyłącznie składki społeczne, a następnie pobiera zaliczkę na PIT od tak ustalonego dochodu. W rocznym zeznaniu zasiłek trafia do części „Inne źródła przychodów”.

Zasiłek chorobowy z ubezpieczenia społecznego to zawsze przychód z innych źródeł, a nie ze stosunku pracy, i nie przysługują do niego pracownicze koszty uzyskania przychodu.

Czy zasiłek chorobowy jest opodatkowany?

Tak, zasiłek chorobowy podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Ustawa o PIT zalicza go do innych źródeł i nie obejmuje zwolnieniem. Podobnie opodatkowane są inne zasiłki z ubezpieczenia społecznego, na przykład opiekuńczy, macierzyński, wyrównawczy czy świadczenie rehabilitacyjne.

Płatnik, który wypłaca zasiłek chorobowy, ma obowiązek obliczyć i pobrać zaliczkę na PIT od wypłacanej kwoty. Gdy płatnikiem jest ZUS, otrzymujesz informację PIT-11A. Jeżeli zasiłek wypłaca pracodawca albo zleceniodawca jako płatnik zasiłków, dane pojawią się w informacji PIT-11.

Jak liczy się dochód z zasiłku chorobowego?

Dochód z zasiłku chorobowego to nie sama kwota brutto. Płatnik musi najpierw odjąć od przychodu potrącone składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez ubezpieczonego, a dopiero od takiego dochodu oblicza zaliczkę na PIT, zazwyczaj według stawki 12 procent.

W praktyce oznacza to, że w informacji PIT-11A lub PIT-11 zobaczysz osobno kolumnę przychodu z zasiłków i osobno kwotę pobranych zaliczek. Te wartości przenosisz później do właściwych pól w zeznaniu rocznym. Na etapie rocznego rozliczenia bierze się pod uwagę sumę dochodów z całego roku, nie tylko okres choroby.

Jakie koszty uzyskania przychodu stosuje się do zasiłku?

Przy zasiłku chorobowym przepisy nie przewidują kosztów pracowniczych. Koszty uzyskania przychodów możesz odliczyć tylko od przychodów ze stosunku pracy, więc na przykład od wynagrodzenia zasadniczego i wynagrodzenia chorobowego, ale już nie od zasiłku.

Jeśli w jednym miesiącu masz równocześnie pensję z umowy o pracę oraz zasiłek chorobowy, pracodawca liczy zaliczkę na PIT od łącznej kwoty przychodu. Koszty uzyskania przychodu stosuje jednak wyłącznie do tej części, która stanowi przychód z pracy. To często wyjaśnia, dlaczego zaliczka w miesiącu z dłuższym zwolnieniem bywa wyższa niż pracownik się spodziewa.

W miesiącu, w którym otrzymujesz jednocześnie wynagrodzenie z umowy o pracę i zasiłek chorobowy, koszty uzyskania przychodu przysługują tylko do części pracowniczej.

Jak rozliczyć zasiłek chorobowy w PIT pracownika?

Rozliczenie zależy od tego, kto wypłacał zasiłek chorobowy w trakcie roku. Inaczej wygląda sytuacja, gdy płatnikiem jest ZUS, a inaczej, gdy zasiłek wypłaca pracodawca jako płatnik zasiłków. Trzeci wariant dotyczy zleceniobiorców objętych ubezpieczeniem chorobowym.

Gdy zasiłek wypłaca ZUS

Jeśli Twój pracodawca nie jest płatnikiem zasiłków, po 33 dniach choroby świadczenie wypłaca bezpośrednio ZUS. Wtedy do końca lutego następnego roku otrzymujesz z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych PIT-11A, w którym wykazane są kwoty wypłaconych zasiłków oraz pobranych zaliczek.

Wypełniając formularz PIT-37, przychody z PIT-11A wpisujesz w części E.1 lub E.2 w wierszu „Inne źródła” (pola 76–80 w aktualnej wersji druku). Wartość zasiłku chorobowego łączysz z innymi przychodami opodatkowanymi skalą, na przykład wynagrodzeniem z pracy czy emeryturą, a program do rozliczeń oblicza należny podatek od sumy.

Gdy zasiłek wypłaca pracodawca

U płatników zgłaszających do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 osób prawo do zasiłku i jego wysokość ustala pracodawca. Wypłacany zasiłek pochodzi z funduszu chorobowego ZUS, ale technicznie przechodzi przez listę płac firmy. W takiej sytuacji pracownik otrzymuje od pracodawcy jedną informację PIT-11.

W PIT-11 pracodawca wykazuje łącznie wynagrodzenie z umowy o pracę oraz zasiłek chorobowy. W rozliczeniu rocznym pracownik wypełnia formularz PIT-37 i przenosi kwoty z PIT-11 do odpowiednich pól. W praktyce nie rozbijasz samodzielnie pensji i zasiłku, bo zostały one już uwzględnione w danych przesłanych przez płatnika.

Zleceniobiorca na zwolnieniu

Osoba na umowie zlecenia, która zgłosiła się do ubezpieczenia chorobowego, również może otrzymywać zasiłek chorobowy. Jeżeli zasiłek wypłaca zleceniodawca, wystawia on PIT-11, w którym ujmuje zarówno wynagrodzenie z umowy zlecenia, jak i zasiłek.

Rozliczenia dokonujesz w formularzu PIT-37, w tej samej części „Inne źródła”. W praktyce bywa tak, że od takiego zasiłku nie została pobrana zaliczka na PIT i dopiero w zeznaniu rocznym wychodzi kwota podatku do dopłaty. Jeżeli natomiast zasiłek wypłacał bezpośrednio ZUS, otrzymasz osobny PIT-11A i rozliczasz go tak jak w przypadku pracownika etatowego.

Dla większej przejrzystości warto porównać typowe sytuacje w prostej tabeli:

Aby poukładać sobie cały proces rozliczenia zasiłku chorobowego w rocznym PIT, dobrze jest spojrzeć na to jak na prostą sekwencję kroków:

• zebrać wszystkie informacje PIT od pracodawcy, zleceniodawcy i ZUS
• sprawdzić, gdzie w tych dokumentach wykazano zasiłek chorobowy
• wskazać w zeznaniu rocznym pola „Inne źródła” i przepisać przychód oraz zaliczki
• połączyć dane z zasiłków z innymi dochodami opodatkowanymi według skali

Jak rozliczyć zasiłek chorobowy w działalności gospodarczej?

Przedsiębiorca, który dobrowolnie opłaca składki na ubezpieczenie chorobowe, może podczas choroby pobierać zasiłek chorobowy z ZUS. To świadczenie nie jest jednak przychodem z działalności gospodarczej. Ustawa traktuje je jako przychód z innych źródeł, więc sposób rozliczenia zależy od formy opodatkowania działalności.

Podstawą do rozliczenia jest informacja PIT-11A otrzymana z ZUS. Na jej podstawie przenosisz przychód z zasiłku, pobrane zaliczki i składki do właściwego zeznania. Dalej wszystko zależy od tego, czy rozliczasz firmę według skali podatkowej, podatku liniowego czy ryczałtu.

Skala podatkowa

Przy opodatkowaniu działalności gospodarczej na zasadach ogólnych zarówno dochód z firmy, jak i zasiłek chorobowy rozliczasz w formularzu PIT-36. Zasiłek wpisujesz w części E, w wierszu „Inne źródła, niewymienione w wierszach od 1 do 9”. W aktualnej wersji druku dla roku 2024 są to pola 124–128.

Taki sposób rozliczenia oznacza, że wszystkie przychody opodatkowane według skali trafiają do jednego zeznania. Osobno wykazujesz wyniki działalności gospodarczej, osobno przychody z zasiłków, ale końcowy podatek liczony jest od ich sumy, po uwzględnieniu ulg i odliczeń.

Podatek liniowy i ryczałt

Przy podatku liniowym dochód z działalności gospodarczej wykazujesz w PIT-36L. Zasiłek chorobowy nie podlega jednak stawce 19 procent, tylko skali podatkowej, dlatego trzeba go rozliczyć dodatkowo w formularzu PIT-37. Wpisujesz go w części E.1, w wierszu „Inne źródła, niewymienione w wierszach od 1 do 4” w polach 76–80.

Analogicznie rozlicza zasiłek przedsiębiorca na ryczałcie ewidencjonowanym. Przychody z działalności pojawiają się w PIT-28, natomiast zasiłek chorobowy rozliczasz w PIT-37 w tej samej części „Inne źródła”. W efekcie składasz dwie deklaracje roczne, bo jedna dotyczy przychodów z firmy, a druga świadczeń opodatkowanych skalą.

W systemach do księgowości online sporą część danych, takich jak przychody, koszty i składki, masz już uzupełnione automatycznie, ale zasiłek z PIT-11A trzeba zwykle dopisać ręcznie w odpowiednim wierszu:

1. odnaleźć w PIT-11A kwoty zasiłku chorobowego i pobranych zaliczek
2. wprowadzić je w sekcji „Inne źródła” właściwego formularza (PIT-36 lub PIT-37)
3. sprawdzić, czy system prawidłowo zsumował dochody z działalności i zasiłków
4. wysłać gotowe zeznanie i pobrać UPO jako potwierdzenie złożenia

Najczęstsze błędy przy rozliczaniu zasiłku chorobowego?

Rozliczenie zasiłku chorobowego wydaje się proste, ale w praktyce pojawia się wiele powtarzających się pomyłek. Często wynikają one z mylenia świadczeń opodatkowanych z tymi zwolnionymi z PIT albo z nieprawidłowego przepisania danych z informacji PIT.

W codziennej pracy doradców podatkowych pojawiają się szczególnie powtarzające się błędy, na które warto zwrócić uwagę już przy przygotowywaniu dokumentów do rozliczenia:

• traktowanie świadczeń zwolnionych, takich jak 800+, jak zwykłego przychodu i wpisywanie ich do zeznania
• pomijanie informacji PIT-11A od ZUS i rozliczanie wyłącznie danych z PIT-11 od pracodawcy
• przyjmowanie, że do zasiłku chorobowego przysługują koszty pracownicze, co prowadzi do błędnych wyliczeń
• rozliczanie całego zasiłku macierzyńskiego w ramach zwolnienia PIT-0 bez pilnowania limitu 85 528 zł

Warto uważnie czytać nazwy świadczeń i opis w informacji PIT. Zasiłek chorobowy, świadczenia z urzędu pracy i typowe zasiłki z ubezpieczenia społecznego zwiększają podstawę opodatkowania. Z kolei wiele świadczeń rodzinnych i z pomocy społecznej jest wprost wymienionych w art. 21 ustawy o PIT jako wolne od podatku, więc nie powinny w ogóle pojawić się w zeznaniu rocznym.