Wynagrodzenie chorobowe z art. 92 Kodeksu pracy finansuje pracodawca. Co do zasady przysługuje za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym, a pracownikowi, który ukończył 50. rok życia – za pierwsze 14 dni. Później świadczenie zastępuje zasiłek chorobowy z ubezpieczenia społecznego.
Czym jest wynagrodzenie chorobowe z art. 92 Kodeksu pracy?
Wynagrodzenie za czas choroby jest świadczeniem ze stosunku pracy. Pracownik zachowuje do niego prawo, mimo że czasowo nie wykonuje pracy z powodu choroby, odosobnienia w związku z chorobą zakaźną albo jednej z przyczyn wskazanych w art. 92 Kodeksu pracy.
Świadczenie wypłaca pracodawca z własnych środków. Nie należy mylić go z zasiłkiem chorobowym. Zasiłek przysługuje po wyczerpaniu ustawowego limitu wynagrodzenia chorobowego i jest świadczeniem z ubezpieczenia chorobowego, wypłacanym na zasadach określonych w odrębnych przepisach.
Art. 92 Kodeksu pracy określa zarówno okres, za który pracodawca finansuje świadczenie, jak i jego wysokość oraz sposób ustalania podstawy wymiaru.
Jakie są limity dni wynagrodzenia chorobowego?
Limit ustala się w ramach roku kalendarzowego, sumując poszczególne okresy niezdolności do pracy. Liczą się wszystkie dni objęte niezdolnością, w tym niedziele, święta oraz inne dni wolne od pracy. Nie ma znaczenia, czy kolejne zwolnienia dotyczą tej samej choroby.
| Grupa wiekowa | Limit wynagrodzenia chorobowego w roku | Świadczenie po przekroczeniu limitu |
|---|---|---|
| Pracownik, który nie ukończył 50 lat | 33 dni | Zasiłek chorobowy od 34. dnia |
| Pracownik, który ukończył 50 lat | 14 dni | Zasiłek chorobowy od 15. dnia |
Limit 14 dni stosuje się do niezdolności przypadającej po roku kalendarzowym, w którym pracownik ukończył 50 lat. Oznacza to, że samo ukończenie 50. roku życia w trakcie roku nie zmienia automatycznie limitu dla niezdolności przypadającej w tym samym roku.
Okresy choroby u różnych pracodawców w tym samym roku również mogą podlegać zsumowaniu. Informacja o wykorzystanej liczbie dni wynagrodzenia chorobowego powinna być przekazana kolejnemu pracodawcy, między innymi w dokumentacji związanej z ustaniem zatrudnienia.
Ile wynosi wynagrodzenie za czas choroby?
Standardowo wynagrodzenie chorobowe wynosi 80% podstawy wymiaru. Przepisy prawa pracy obowiązujące u pracodawcy mogą jednak przewidywać wyższą stawkę. Art. 92 Kodeksu pracy wskazuje też sytuacje, w których pracownik zachowuje prawo do 100% podstawy.
| Przyczyna niezdolności | Wysokość świadczenia | Warunek |
|---|---|---|
| Choroba lub odosobnienie w związku z chorobą zakaźną | 80% | Do wykorzystania limitu 33 albo 14 dni, chyba że przepisy zakładowe przewidują więcej |
| Wypadek w drodze do pracy lub z pracy | 100% | W okresie objętym limitem wynagrodzenia chorobowego |
| Choroba przypadająca w czasie ciąży | 100% | W okresie objętym limitem wynagrodzenia chorobowego |
| Badania lub pobranie komórek, tkanek i narządów od dawcy | 100% | Jeżeli badania lub zabieg są niezbędne i objęte regulacją art. 92 |
Wynagrodzenie wypłaca się za każdy dzień niezdolności do pracy, także za dni wolne od pracy. Stawka 100% dotyczy tylko przyczyn wymienionych w przepisach. Sama długość zwolnienia nie powoduje podwyższenia świadczenia.
Jak ustala się podstawę wymiaru?
Art. 92 § 2 Kodeksu pracy odsyła do zasad obowiązujących przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego. Zwykle podstawę stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy.
Do podstawy przyjmuje się co do zasady przychód stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, po pomniejszeniu o składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika. W typowych rozliczeniach oznacza to pomniejszenie o 13,71%.
Obliczenie przebiega w kilku etapach:
- Ustalenie okresu – należy sprawdzić 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc rozpoczęcia niezdolności.
- Wybór składników – uwzględnia się wynagrodzenie i te składniki, które zgodnie z zasadami płacowymi ulegają zmniejszeniu za czas choroby.
- Wyłączenie składników – pomija się elementy, do których pracownik zachowuje pełne prawo mimo nieobecności, a także składniki wypłacane tylko do określonego terminu, jeżeli przepisy płacowe nie pozwalają ich uwzględnić.
- Uzupełnienie niepełnych miesięcy – wynagrodzenie z miesiąca, w którym pracownik przepracował co najmniej połowę obowiązującego czasu, może wymagać uzupełnienia do pełnej kwoty. Miesiąc przepracowany w mniejszym wymiarze z powodu usprawiedliwionej nieobecności co do zasady wyłącza się z obliczeń.
- Obliczenie stawki dziennej – podstawę dzieli się przez 30, a następnie stosuje właściwy procent, czyli 80% albo 100%.
Składniki wypłacane za dłuższe okresy rozlicza się odrębnie. Składnik kwartalny co do zasady uwzględnia się w wysokości 1/12 sumy wypłat za cztery poprzednie kwartały, a składnik roczny w wysokości 1/12 kwoty wypłaconej za poprzedni rok. Szczegółowe rozliczenie zależy od regulaminu wynagradzania i zasad przyznawania danego składnika.
Jeżeli niezdolność do pracy powstała przed upływem pełnego miesiąca kalendarzowego zatrudnienia, podstawę ustala się według wynagrodzenia, które pracownik osiągnąłby po przepracowaniu pełnego miesiąca. Zmiana wymiaru czasu pracy może natomiast powodować konieczność przyjęcia wynagrodzenia ustalonego dla nowego wymiaru.
Kiedy wynagrodzenie chorobowe nie przysługuje?
Art. 92 § 3 Kodeksu pracy stanowi, że wynagrodzenie chorobowe nie przysługuje w przypadkach, w których pracownik nie ma prawa do zasiłku chorobowego. Najważniejsze sytuacje wiążą się z okresem wyczekiwania i przerwami w ubezpieczeniu:
- Pracownik podlegający obowiązkowemu ubezpieczeniu chorobowemu co do zasady nabywa prawo do świadczeń po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia.
- Okres wyczekiwania nie jest wymagany między innymi wtedy, gdy wcześniejsze okresy ubezpieczenia rozdzielała przerwa krótsza niż 30 dni albo przerwa związana z urlopem wychowawczym, bezpłatnym lub czynną służbą wojskową.
- Prawo od pierwszego dnia ubezpieczenia może przysługiwać między innymi absolwentom objętym ubezpieczeniem w ciągu 90 dni od ukończenia szkoły lub studiów oraz osobom, których niezdolność wynika z wypadku w drodze do pracy lub z pracy.
- Niezdolność rozpoczęta w okresie wyczekiwania nie daje prawa do świadczenia za ten okres, ale czas choroby może być wliczany do dalszego okresu ubezpieczenia wymaganego do nabycia prawa.
Na przełomie roku znaczenie ma to, jakie świadczenie przysługiwało pracownikowi 31 grudnia. Jeżeli tego dnia otrzymywał wynagrodzenie chorobowe, po 1 stycznia nadal korzysta z tego świadczenia do wyczerpania limitu właściwego dla nowego roku. Jeżeli 31 grudnia pobierał już zasiłek chorobowy, zasiłek jest kontynuowany do zakończenia niezdolności. Przerwa w niezdolności może zmienić tę sytuację i powodować ponowne ustalanie prawa do wynagrodzenia chorobowego.
Co dzieje się po wyczerpaniu limitu?
Po wykorzystaniu 33 dni albo 14 dni wynagrodzenia chorobowego pracownikowi przysługuje zasiłek chorobowy na zasadach określonych w przepisach ubezpieczeniowych. Oznacza to zmianę rodzaju świadczenia i źródła finansowania. Wynagrodzenie z art. 92 finansuje pracodawca, natomiast zasiłek chorobowy jest świadczeniem z ubezpieczenia społecznego, związanym z ZUS.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej analizy dokumentów pracowniczych ani konsultacji z prawnikiem lub specjalistą do spraw kadr i płac.
