Umowę zlecenia można wypowiedzieć w każdym czasie, ponieważ przepisy nie ustanawiają dla niej automatycznego okresu wypowiedzenia. Inaczej niż przy umowie o pracę, termin wypowiedzenia wynika przede wszystkim z treści kontraktu. Nagłe zakończenie odpłatnego zlecenia bez ważnego powodu może jednak wiązać się z obowiązkiem naprawienia szkody.
Czy umowę zlecenia można wypowiedzieć w każdej chwili?
Tak. Umowa zlecenia jest umową cywilnoprawną, dlatego nie stosuje się do niej automatycznie okresów wypowiedzenia przewidzianych w Kodeksie pracy. Podstawą jest art. 746 Kodeksu cywilnego, który pozwala zarówno dającemu zlecenie, jak i przyjmującemu zlecenie wypowiedzieć umowę w każdym czasie.
Nie oznacza to jednak, że każda umowa kończy się bez żadnych rozliczeń. Najpierw trzeba sprawdzić jej treść. Strony mogą ustalić okres wypowiedzenia, sposób jego liczenia, wymóg formy pisemnej albo dodatkowe konsekwencje wcześniejszego zakończenia współpracy. Jeżeli kontrakt nie zawiera takiego postanowienia, wypowiedzenie co do zasady może odnieść skutek natychmiastowy.
Sam fakt zawarcia umowy na czas określony lub nieokreślony nie tworzy dwutygodniowego terminu. Taki okres obowiązuje tylko wtedy, gdy wynika z umowy, aneksu albo późniejszego porozumienia stron.
Art. 746 Kodeksu cywilnego i skutki finansowe
Art. 746 Kodeksu cywilnego rozróżnia wypowiedzenie z ważnego powodu oraz wypowiedzenie bez takiego powodu. W obu przypadkach oświadczenie może zakończyć umowę, ale inaczej wygląda ryzyko finansowe.
| Rodzaj wypowiedzenia | Skutki finansowe | Ryzyko odszkodowania |
|---|---|---|
| Z ważnego powodu | Strony rozliczają wykonane czynności, wydatki, zaliczki i przekazane materiały. | Co do zasady brak odpowiedzialności za szkodę wynikającą z samego wypowiedzenia, jeżeli powód rzeczywiście był ważny. |
| Bez ważnego powodu | Nadal trzeba rozliczyć wykonaną część zlecenia i uzasadnione wydatki. | Przy odpłatnym zleceniu druga strona może żądać naprawienia wykazanej szkody. |
Jeżeli zleceniodawca wypowiada odpłatne zlecenie, powinien zwrócić wydatki poniesione w celu prawidłowego wykonania umowy oraz zapłacić wynagrodzenie odpowiadające wykonanym czynnościom. Gdy wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu, może odpowiadać także za szkodę.
Podobnie zleceniobiorca, który kończy odpłatną współpracę bez ważnego powodu, może ponosić odpowiedzialność odszkodowawczą. Druga strona musi jednak wykazać konkretną szkodę, jej wysokość oraz związek między wypowiedzeniem a stratą. Samo niezadowolenie z odejścia nie wystarcza.
Jak poprawnie wypowiedzieć umowę zlecenia?
Wypowiedzenie jest jednostronnym oświadczeniem woli. Powinno jasno wskazywać, jakiej umowy dotyczy, kto je składa i kiedy współpraca ma się zakończyć. Najbezpieczniej przekazać je w formie pozwalającej później udowodnić treść oraz datę doręczenia.
Jeżeli umowa przewiduje szczególną formę, trzeba jej przestrzegać. W pozostałych przypadkach przepisy nie wymagają zawsze papierowego dokumentu, ale wiadomość e-mail, podpisane pismo albo inne utrwalone oświadczenie ogranicza ryzyko sporu. Oświadczenie wywołuje skutek, gdy dotrze do drugiej strony w sposób umożliwiający zapoznanie się z jego treścią.
W piśmie wypowiadającym umowę powinny znaleźć się:
- Dane stron – imiona i nazwiska albo nazwy, adresy oraz dane pozwalające jednoznacznie zidentyfikować zleceniodawcę i zleceniobiorcę.
- Miejsce i data – dzień sporządzenia oświadczenia oraz miejscowość.
- Oznaczenie umowy – data zawarcia, przedmiot zlecenia i inne informacje odróżniające ją od pozostałych umów.
- Jednoznaczne oświadczenie – wskazanie, że strona wypowiada umowę, wraz z określeniem skutku natychmiastowego albo okresu wypowiedzenia.
- Uzasadnienie – opis ważnego powodu, jeżeli strona się na niego powołuje.
- Podpis lub oznaczenie osoby składającej oświadczenie – zależnie od zastosowanej formy.
Dokument można doręczyć osobiście za potwierdzeniem, przesłać przesyłką rejestrowaną albo wysłać elektronicznie, jeżeli pozwala na to umowa i można wykazać doręczenie. Zachowaj kopię wypowiedzenia, potwierdzenie wysłania oraz korespondencję dotyczącą przyczyny zakończenia współpracy.
Przy składaniu wypowiedzenia warto przejść przez następujące kroki:
- Sprawdź umowę, aneksy i regulaminy, które zostały skutecznie włączone do kontraktu.
- Ustal, czy obowiązuje okres wypowiedzenia i jak należy go liczyć.
- Oceń, czy istnieje ważny powód natychmiastowego zakończenia odpłatnego zlecenia.
- Przygotuj i doręcz oświadczenie w sposób możliwy do udowodnienia.
- Rozlicz wykonane czynności, wynagrodzenie, wydatki, zaliczki, dokumenty i powierzone rzeczy.
Co jest ważnym powodem wypowiedzenia?
Kodeks cywilny nie zawiera zamkniętej definicji ważnego powodu. Ocena zależy od rodzaju zlecenia, treści umowy, zachowania stron i tego, czy dalsza współpraca jest realna oraz zgodna z interesem stron. W razie sporu sąd bada konkretne okoliczności, a nie samo określenie użyte w piśmie.
Za ważny powód mogą zostać uznane między innymi:
- Brak wypłaty wynagrodzenia albo uporczywe opóźnienia w płatnościach.
- Utrata zaufania wynikająca z konkretnych zdarzeń, naruszeń lub nierzetelnych działań.
- Powtarzające się opóźnienia, nienależyte wykonywanie zlecenia albo brak wymaganej współpracy.
- Istotna zmiana sytuacji życiowej, zdrowotnej lub organizacyjnej, która uniemożliwia dalsze wykonywanie umowy.
- Utrata kwalifikacji, dokumentów, dostępu albo innych warunków koniecznych do wykonania zlecenia.
Samo znalezienie korzystniejszej oferty nie zawsze będzie wystarczającym powodem. Znaczenie może mieć jednak cały kontekst, w tym pilność rozpoczęcia nowej pracy, wcześniejsze ustalenia oraz możliwość przekazania zadań bez szkody dla drugiej strony.
Wypowiedzenie nie zwalnia z rozliczenia dotychczasowej pracy. Zleceniobiorca powinien przekazać dokumenty, materiały, narzędzia i informacje otrzymane przy wykonywaniu zlecenia, a także rozliczyć zaliczki. Zleceniodawca powinien zapłacić za wykonane czynności i zwrócić uzasadnione wydatki.
Na co uważać?
Nie przenoś automatycznie zasad z umowy o pracę na umowę zlecenia. Dwutygodniowy, miesięczny lub trzymiesięczny okres wypowiedzenia nie obowiązuje tu z samego prawa. Trzeba sprawdzić, czy został zapisany w kontrakcie.
Nie można z góry skutecznie zrzec się prawa do wypowiedzenia zlecenia z ważnych powodów. Nawet umowa przewidująca okres wypowiedzenia nie powinna pozbawiać strony możliwości natychmiastowego zakończenia współpracy w sytuacji uzasadnionej art. 746 Kodeksu cywilnego.
Jeżeli sposób wykonywania obowiązków przypomina stosunek pracy, sama nazwa umowy nie przesądza o jej charakterze. Osobiste wykonywanie pracy pod kierownictwem, w miejscu i czasie wyznaczonym przez drugą stronę może wymagać odrębnej oceny prawnej.
Przed wysłaniem wypowiedzenia sprawdź postanowienia umowy, oceń istnienie ważnego powodu i zabezpiecz dowody. Najbezpieczniejsze zakończenie współpracy łączy jasne oświadczenie z rzetelnym rozliczeniem wykonanych czynności.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W przypadku sporu o odszkodowanie, wynagrodzenie lub charakter łączącej strony umowy warto skonsultować dokumenty z prawnikiem.
